Ποιοι πραγματικά είμαστε;

 

Ποιοι πραγματικά είμαστε;

 «Η γενετική μάς μιλάει για τα ταξίδια των ανθρώπινων γονιδίων»,λέει ο Μάρεκ Σβέλεμπιλ. Αλλά η ανταλλαγή γονιδίων δια­φέρει από τη γλωσσική ή πολιτισμική α­νταλλαγή. Επομένως,μπορούμε να πούμε πως έχουμε τρεις ταυτότητες: τη γενετι­κή,τη γλωσσική και την πολιτισμική».

Αναφορικά με την ανάπτυξη της γεωργίας και κτηνοτροφίας στην Ευρώπη,για παράδειγμα,η γενετική μάς λέει σήμερα ότι ο νεολιθικός άνθρωπος που έφτασε α­πό τη Μέση Ανατολή δεν εξαφάνισε τον «ιθαγενή» παλαιολιθικό άνθρωπο,αλλά δεν εξηγεί πώς η νέα τεχνολογία εξα-πλώ­θηκε στην Ευρώπη.Η άποψη του Ζβέλεμπιλ,ύστερα από μελέτη των αρχαιολογι­κών ευρη-μάτων,είναι ότι σε πολλές περιοχές της ανατολικής και βόρειας Ευρώπης υπήρχαν «σύνορα» ανάμεσα στους τροφοσυλλέκτες και τους γεωργούς,τα οποία εν­δέχεται να διατηρήθηκαν χιλιά-δες χρόνια.

Εμπορικές συναλλαγές

Έχει διαπιστωθεί πως οι δύο «κοινότητες» είχαν εμπορικές συναλλαγές.Στην α­νατολική Βαλ-κανική οι τροφοσυλλέκτες αντήλλασσαν λίπος φώκιας,πυρόλιθους και σχιστόλιθους με κερα-μικά και σιτηρά.Στις παράκτιες περιοχές πάλι,όπου τα ψάρια και τα οστρακοειδή αφθονού-σαν,οι τροφοσυλλέκτες δεν ένιωθαν την ανάγκη κη­πευτικών.Η εξάπλωση της γεωργίας επο­μένως ήταν μάλλον αποτέλεσμα της υιοθέτησής της από τον παλαιολιθικό άνθρω­πο παρά των μεταναστεύσεων των νεολι­θικών κοινοτήτων.«Το ταξίδι των γονι­ίων,επομένως,δεν συμβαδίζει με τα πο­λιτισμικά πρότυπα».

Ούτε με τα γλωσσικά πρότυπα,λένε σή­μερα οι μελετητές.Ο Σάικς παρατηρεί ότι οι Βάσκοι που μιλούν μια μη ινδοευρωπαϊ­κή γλώσσα,παρ΄ όλο που περικλείονται από ινδοευρωπαϊκές γλώσ-σες,δεν διαθέτουν τη γενετική σύνθεση που θα οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι βρίσκονται στην Ευ­ρώπη νωρίτερα από τους Ισπανούς ή Γάλλους γείτονές τους.Παρομοίως,οι Ούγγροι που μι-λούν μια φιννοουγρική γλώσσα,δεν διαφέρουν γενετικά από τους Σλάβους γείτονές τους.

Γλωσσολογικοί γρίφοι

Η πολιτισμική ανταλλαγή,λοιπόν,δια­δραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ανθρώπι­νη ιστορία.Τριά-ντα χρόνια πριν,η κυ­ρίαρχη θεωρία ήταν πως ο πρόδρομος των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών ήρθε στην Ευ­ρώπη με τον πολεμιστή-καβαλάρη από τις στέπες του πόντου της σημερινής Ουκρανίας,που την επέβαλε με τη δύναμη των όπλων.Το 1987,όμως,ο Κόλιν Ρένφριαν,του Ινστιτούτου Αρχαιολογικών Μελετών Μακντόναλτ του Κέμπριτζ,υποστήριξε ό­τι οι νεολιθικοί γεωργοί έφεραν τη γλώσσα και την επέβαλαν με «όπλο» τη νέα τεχνολογία.Η γενετική,ό-μως,λέει σήμερα ότι ούτε οι πολεμιστές ούτε οι γεωργοί μπόρε­σαν να διατηρήσουν τη γλώσσα τους.Και οι ινδοευρωπαϊκές γλώσσες εξαπλώθηκαν επιτυχέστερα από τα γονίδια.

Αν λοιπόν η γενετική αντιμετωπίζει δυσκολίες στη χρονολόγηση των προγόνων μας,ο χρονικός καθορισμός των γλωσσο­λογικών αλλαγών,παρατηρεί ο Ρένφριαν,είναι σχεδόν προβληματικός. Μολονότι οι γλωσσολόγοι μπορούν να εντοπίσουν τις αλλαγές από τα υστερολατινικά στα πρωτοϊσπανικά,για παράδειγμα,δεν είναι σε θέση να υποστηρίξουν ότι τα ίδια πρότυπα ισχύ-ουν και για τις άλλες γλώσσες,κυρίως πριν από την ανακάλυψη της γραφής.

Οι γλωσσολόγοι λοιπόν,όπως και οι συ­νάδελφοί τους στις άλλες ανθρωπιστικές επιστήμες που ερευνούν την προϊστορική εξέλιξη του ανθρώπου,έχουν αρχίσει να «βγαίνουν» από το στενό πλαίσιο της επιστήμης τους και να σχετίζουν τις αλλαγές στη γλώσσα με «πραγματικές δια-δικασίες»,όπως τις πλημμύρες και τη δημο­γραφική εξέλιξη.Επομένως,οι ισχύουσες μέχρι σή-μερα θεωρίες ενδέχεται να αλλά­ξουν τις επόμενες δεκαετίες αν συνεχιστεί η γόνιμη σχέση ανάμεσα στην αρχαιολο­γία και τη μοριακή ανθρωπολογία.

Μικρές οι αλλαγές

Ουδείς σχεδόν αμφισβητεί πως η εξά­πλωση της έρευνας σε νέα πεδία θα οδη­γήσει σε μια περισσότερο πολύπλοκη και με ιδιαίτερα λεπτές διαφορές άποψη για το τι τελικά σημαίνει το ανθρώπινο είδος.Το βέβαιο είναι πως είμαστε περισσότερο ό­μοιοι μεταξύ μας απ' ότι υπο-στηρίζουν οι ρατσιστές ή οι εθνικιστές: οι γενετικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα έξι δισεκα­τομμύρια ανθρώπους του πλανήτη είναι λιγότερες από αυτές σε μια αγέλη χιμπαντζή-δων.Αλλά τα γονίδιά μας έδωσαν τη δυνατότητα να εξελιχθούμε από τον τροφοσυλλέκτη που έψαχνε καρπούς,στον άνθρωπο που ψάχνει στο Διαδίκτυο.

  Προϊστορική κουζίνα: φρούτα,ψάρια και πολύ άπαχο κρέας

Η σύγχρονη γεωργία και κτηνοτροφία περνά δύσκολους καιρούς.Τρελές αγελάδες,α­φθώδης πυρετός,ορμόνες,γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα. Λες και υπάρχει μια συ­νωμοσία που ανατρέπει την εδώ και αιώνες πίστη πως τα αγροτικά προϊόντα «κάνουν κα­λό στην υγεία».Ή μήπως ο πρωτο-γενής το­μέας της σύγχρονης οικονομίας,που πρωτο­εμφανίστηκε πριν από 10.000 έως 12.000 χρόνια στη σημερινή Μέση Ανατολή,είναι καταστροφι-κός για την ανθρώπινη υγεία; Κάτι τέτοιο θα σήμαινε πλήρη απαξίωση της εξέλιξης του ανθρώπινου είδους.Η καλλιέρ­γεια της γης οδήγησε στην πρώτη μόνιμη εγκατάσταση του ανθρώπου και επομένως στην κοινωνική οργάνωση που ήταν άγνωστη στον κυνηγό/τροφοσυλλέκτη.Παράλληλα, όμως,λένε σήμερα οι υποστηρικτές της «πα­λαιολιθικής δίαιτας»,η γεωργία οδήγησε την ανθρωπότητα σε αντίθετες προς τη φύση της διαιτητικές συνήθειες για τις οποίες δεν ήταν προετοιμασμένη.Και σ' αυτές τις συνή-θειες αποδίδονται σήμερα ασθένειες όπως η καρδιοπάθεια,ο διαβήτης,η αρτηριοσκλήρωση,η οστεοπόρωση κ.λπ.Με άλλα λόγια,πρέπει να τρώμε όπως οι πρόγονοί μας: φρούτα,ψάρια και πολύ άπαχο κρέας.Ο μέσος Ευρωπαίος λαμβάνει το 70% των θερμίδων του από τροφές που δεν υπήρχαν κατά την ανθρώπινη εξέλιξη: γάλα και προϊόντα γάλακτος,λάδι, ζάχαρη,σιτηρά, δηλαδή τροφές φτωχές σε μέταλλα και βιταμίνες και πλού­σιες σε λίπη και ά-λατα.Ανεξαρτήτως από το πόσο είμαστε έτοιμοι να υιοθετήσουμε τις διατροφικές συνήθειες του ανθρώπου των σπηλαίων,η «παλαιολιθική δίαιτα» δεν αποτε­λεί λύση εύκολα αποδεκτή ή,πολύ περισσότερο,εφαρμόσιμη.Άλλωστε,δεν συναντάς εύκολα ένα μαμούθ πίσω από κάθε φανοστάτη σήμερα.Ούτε για τους μακρινούς προγόνους μας ήταν εύκολο,και αυτός είναι ίσως ο λόγος που στράφηκαν στη γεωργία.

Ζωγραφίζοντας το παρελθόν

Η ζωγραφική των σπηλαίων,όπως το άλογο από το σπήλαιο Λασκώ στη Γαλλία,χρονολογείται από τη Νεοπαλαιολιθική Εποχή.

Αρχέγονη τέχνη

Η χρονολόγηση με την τεχνική του άνθρακα-14 βοήθησε τους αρχαι-ολόγους να υπολογίσουν επακριβώς την ηλικία των προϊστορικών τε-χνουργημάτων,όπως των ανθρωπόμορφων ειδωλίων που εμφανίστηκαν μεταξύ του 30.000 και 10.000 π.Χ.

 ΚΟΣΜΟΣ ■   23     Η  ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ       ΚΥΡΙΑΚΗ 6 ΜΑ:ΙΟΥ 2001

Φώτης Βράκας, Η Ήπειρος του χτες μέσα από ασπρόμαυρες φωτογραφίες

Το λεύκωμα (δεν φέρει χρόνο έκδοσης) θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως θαυμάσιο,αν στη σελίδα 106 ο συγγραφέας,στην εισαγωγή της ενότητας για τους Αρβανίτες,δεν επαναλάμβανε τις γνωστές ανοησίες που αμφισβητούν την ελλη-νικότητα των παλιότερα αρβανιτοφώνων Ελλήνων,απόδειξη ότι στερείται ιστορι-κής κατάρτισης.Γράφει λοιπόν: 

Αρβανίτες 

Ιστορικά,σε γραπτές πηγές,θα συναντήσουµε τους Αρβανίτες για πρώτη φορά στα βυζαντινά κείµενα του Μιχαήλ Ατταλειάτη στο ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ και στην Αλεξι-άδα της Άννας Κοµνηνής που αναφέρεται στα πολεµικά γεγονότα του Αυτοκρά-τορα Αλέξιου Κοµνηνού εναντίον των Νορµανδών στην περιοχή του Άρβανου στην βόρεια Ήπειρο.Κάποιοι τους θέλουν σαν Αλαβανούς κάποιοι σαν ∆ωριείς του νέου Ελληνισµού.Είναι αλήθεια ότι η αρβανίτικη γλώσσα που οµιλείτε στον ελλαδικό χώρο είναι µια διάλεκτος των Τόσκηδων αλλά µε πολλές αρχαίες ελλη-νικές λέξεις και µάλιστα Οµηρικές.Ήδη από τον 12ο αιώνα έχουµε στην Ήπειρο µετανάστες από αρβανίτικα φύλα.Πολέµησαν στο πλευρό των βυζαντινών αυτο-κρατόρων εναντίων των Σλάβων και Βενετών πράγµα για το οποίο ανταµείφθη-καν.Ακολουθεί µια νέα κάθοδος τον 13ο και 14ο αιώνα προς την νότιο Ελλάδα.Οι Αρβανίτες τόσο στην Ήπειρο όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα µιας και κράτησαν την ορθόδοξη πίστη ταυτίστηκαν µε τον Ελληνισµό.Το Σούλι είναι η πρώτη δί-γλωσση πολιτεία.Ο Μάρκος Μπότσαρης θα συντάξει το πρώτο δίγλωσσο (ελληνι-κοαρβανίτικο,ο ίδιος το ονόµασε ελληνοαλβανικό) λεξικό.Κοιτίδες των Αρβανιτών στην Ήπειρο είναι η περιοχές της Λάκκας και µικρής Λάκκας,της Λάµαρης και του Φαναρίου.Αρκετοί λαογράφοι και ποιητές έχουν κάνει κάποια σύγχηση στις έννοιες Αρβανίτης και Τουρκαλβανός (µουσουλµάνοι Αλβανοί κατά την περίοδο της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας) και αναφέρουν τους Αρβανίτες σαν Τουρκαλβα-νούς.Για παράδειγµα στο ποίηµα της ∆έσπως Μπότσαρη,όπου λέγεται “....Αρβα-νιτιά σε πλάκωσε στου ∆ηµουλιά τον Πύργο” πράγµα που δεν στέκει,καθότι το µεγαλύτερο µέρος των Σουλιωτών ήταν προφανώς Αρβανίτες. Στον αγώνα του έθνους οι Αρβανίτες έδωσαν τον παρών.Νεώτεροι ιστορικοί παρουσιάζουν τους Υδραίους σαν τους θαλασσινούς Σουλιώτες.Κάποιος ιστορικός είπε,πώς δεν θα υπήρξε ελληνικό κράτος χωρίς τους  Αρβανίτες.Ενώ ο µεγάλος ιστορικός Παπα-ρηγόπουλος θα κάνει λόγο για το πάντρεµα της ελληνικής διανόησης µε την αρ-βανίτικη παλικαριά.

Τα ανεπίτρεπτα ορθογραφικά λάθη  του παρ΄ ολίγον συγγραφέα μας δείχνουν ότι δεν πρέπει να πάρουμε σοβαρά ούτε την εισαγωγή του ούτε τον ίδιο.Τα αρβα-νίτικα δεν είναι "μια διάλεκτος των Τόσκηδων",αλλά η Ηπειρώτικη εκδοχή/μορ-φή της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και το λεξικό που εξέδωσε το 1809 στο Παρίσι ο    Francois Charles Hugues Laurent Pouqueville (1770-1838),με την συνεργα-σία των Μποτσαραίων είχε τον τίτλο "Λεξικόν της Ρωμαϊκής και Αρβανητη-κής Απλής".Ας σταματήσει επιτέλους η κακοποίηση κατά των Αρβανίτικης κα-ταγωγής Ελλήνων.

 

(παρ΄ όλ΄ αυτά) κάντε λήψη του βιβλίου πατώντας εδώ. 

Γιάννης Βασ. Πέππας 

Γιάννης Βασ. Πέππας, Παύλος Σιδηρόπουλος (2003)

Ένα απ΄ τα πρώτα βιβλία μου,γραμμένο με πολύ συναί-σθημα κι έντονο το προσωπικό βίωμα. 

Κάντε λήψη πατώντας εδώ

Γιάννης Βασ. Πέππας

Κατασκευάζοντας την νέα Εθνική Οδό,1963

 

Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη κάπου στο 1963,στα έργα κατασκευής της νέας Εθνικής Οδού,στο ύψος της Μαλακάσας.Ως τότε,η σύνδεση με Λαμία-Θεσσαλο-νίκη γινόταν με δρόμο μέσω Μάνδρας-Βιλλίων-Ερυθρών-Θηβών (η λεγόμενη πα-λαιά Εθνική Οδός).Η νέα χάραξη έλαβε την αρίθμησή της το 1963.Είχε μήκος 605 χλμ. Αντικαταταστάθηκε σε μεγάλο ποσοστό από τον Αυτοκινητόδρομο 1,μια και ήταν ο κυριότερος οδικός άξονας της Ελλάδας μέχρι την δημιουργία του,οπότε και πολλά τμήματα αντικαταστάθηκαν ή παρακάμφθηκαν.Τμήματά της χρησιμοποι-ούνται ακόμα και σήμερα,για την εξυπηρέτηση της τοπικής κυκλοφορίας.Η αρχική διαδρομή,σύμφωνα με την υπουργική απόφαση του 1963 Περί αριθμήσεως των Εθνικών Οδών,ήταν η εξής: Αθήνα,Δεκέλεια (Τατόι),Σφενδάλη (Μαλακάσα),Μαρ-τίνο,Αταλάντη,Καμένα Βούρλα,Θερμοπύλες, Λαμία,Στυλίδα,Αλμυρός,Βελεστίνο, Λάρισα,Κατερίνη,Αλεξάνδρεια,Χαλκηδόνα,Γέφυρα και Πολύκαστρο,καταλήγοντας στους Ευζώνους και τα σύνορα με τα Σκόπια.

Στην κατασκευή του τμήματος περί την Μαλακάσα εργάστηκε και ο πατέρας μου,Βασίλης Κων. Πέππας,38 ετών τότε.Σηκωνόταν αχάραγα και κάλυπτε την α-πόσταση ως την Μαλακάσα (περίπου 12 χλμ.) με τα πόδια.Το απόγευμα,όταν σχό-λαγε,πάλι με τα πόδια επέστρεφε στον Βαρνάβα,στο σπίτι του και την οικογένειά του.Αυτοκίνητα δεν υπήρχαν τότε στο χωριό,κάποια χρόνια αργότερα γύρισαν 2-3 μετανάστες απ΄ την Γερμανία κι έφεραν τις πρώτες κούρσες.Ο ένας μάλιστα,ο Βαγ-γέλης Αποστόλου,την έκανε ταξί κι εργάστηκε ως την σύνταξή του ως ταξιτζής στο χωριό.Όταν έβγαλα το Δημοτικό (1973) υπήρχαν μόλις 4 κούρσες στον Βαρνάβα. Κάπου από τότε άρχισε ο κόσμος να αποκτά αγροτικά αυτοκίνητα.Οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες βελτιώνονταν με ραγδαίο ρυθμό.Στην αρχή,το γεγονός ήταν είδηση: "ο τάδε πήρε αγροτικό!" Σύντομα,όμως,έφτασε κάθε νοικοκυριό να έχει το αγροτικό του,πάντα Ιαπωνικά: Datsun, Toyota, Nissan.

Ούτε συγκοινωνία υπήρχε τότε,πρωινή ώρα.Αργότερα μπήκε δρομολόγιο λεωφορεί-ου στις 5 το πρωί για να εξυπηρετείται η πολυπληθής εργατική τάξη του χωριού.Το θλιβερό και εξοργιστικό είναι ότι σήμερα (Μάιος 2022) ο Βαρνάβας δεν έχει καμμία συγκοινωνία,κανένα ΚΤΕΛ! Τίποτα...

Ήταν δύσκολα τα χρόνια τότε.Δεν το λέω μόνο για τον πατέρα μου.Για όλους ή-ταν.Το μόνο όπλο τους,τα χέρια τους,Μα τράβηξαν μπροστά,αγόγγυστα,με 100 λέ-ξεις αρβανίτικες,500 ελληνικές και βαθιά πίστη στον θεό και τον άνθρωπο.Κι έ-καναν το χέρσο γόνιμο και το σκοτάδι φως!

Στη φωτογραφία εικονίζονται κάποιοι εργάτες,δυο ηλικιωμένοι με μαγκούρες/γκλί-τσες,που πρέπει να ΄σαν τσοπάνηδες της περιοχής (γι΄ αυτό και τα σκυλιά) και πε-ριέργως και δύο χωροφύλακες.Υποθέτω ότι βρίσκονταν εκεί για τη διαφύλαξη όχι μόνο των εργαλείων,οχημάτων,μέσων του εργοταξίου,αλλά και των υλικών (άμμος, χαλίκι,πίσσα).Παλιότερα,όταν υπηρετούσα σε Λύκειο της Βοιωτίας,κοντά στον Κο-ρινθιακό,μου είχαν πει οι ντόπιοι ότι στα έργα του Μόρνου,για την υδροδότηση της Αθήνας,οι κάτοικοι των χωριών γύρω απ΄ αυτό το μεγάλο μακράς απόστασης έργο (απ΄ την Φωκίδα στην Αθήνα) έκλεβαν ασύστολα ό,τι δεν φυλασσόταν για να φτιά-ξουν σπίτια,αποθήκες,μαντριά κ.λπ.,λόγω της επικρατούσας ανέχειας και δυσκολί-ας.Ανάλογες καταστάσεις,φαίνεται,επέβαλαν αστυνομική παρουσία και στα έργα διάνοιξης της Εθνικής Οδού το 1963.

Γιάννης Βασ. Πέππας, Φιλόλογος - Συγγραφέας

Ενθύμιον Πόρου 1947

 

Πρόκειται για φωτογραφία που είχε στείλει ο πατέρας μου, Βασίλης Κων. Πέππας (1925-2007),ταχυδρομικά απ΄ τον Πόρο,όπου είχε καταταγεί ως ναύτης κι υπηρέτησε το πρώτο μέρος της θητείας του.

Στην πίσω πλευρά της φωτογραφίας γράφεται: 
Κ΄ Ενθύμιον Πόρου
Εν Πόρω τοι 5/3/47
Βασίλειος Πέππας
σήμερον όπου σας γράφω σας γράφω σχετικά για τον Πόρο  αυτή η φοτογραφία έχει το προγηναστίριον που μας εκπεδέβουν  Τα Μεγάλα οικήματα είναι το Προγυμναστήριον

Νοσταλγούσε πάντα τον Πόρο ο πατέρας. Ήθελε να τον ξαναδεί. Αυτό έγινε 50 χρόνια μετά. Πήγαμε την ημέρα των Φώτων (6 Γενάρη) του 1997 (ή 1998) μια ολοήμερη εκδρομή.

Γιάννης Βασ. Πέππας, Φιλόλογος

Ελένη Παπαδάκη

 

Παπαδάκη, Ελένη^. από τις σημα­ντικότερες ηθοποιούς του ελληνικού Θεάτρου (ΑΘήνα, 1908-1944). Εκτός από το εξαιρετικό υποκριτικό της τα­λέντο και την δεξιοτεχνία στην χρήση των εκφραστικών της μέσων, διακρι­νόταν για την μουσική της καλλιέρ­γεια (είχε σπουδάσει μουσική, πιάνο και τραγούδι), την κλασική της παι­δεία (γνώριζε θαυμάσια την αρχαία ελληνική γλώσσα) και την βαθύτατη πνευματικότητά της. O Στρατής Μυ­ριβήλης, αναφερόμενος στην ερμη­νεία της, έγραφε: «Ένας τυφλός, ακούγοντας την Ελένη Παπαδάκη,θα βλέπει ασφαλώς τα χρώματα και τα σχήματα».

Σπούδασε στο Ελληνικό Ωδείο και πρωτοεμφανίστηκε στο Θέατρο Τέ­χνης του Σπύρου Μελά όπου διέπρεψε στον ρόλο τής Ερσίλια στο Έξι πρόσωπα ζητούν συγγραφέα, του Πιραντέλο και της Ηρωδιάδας στο έργο Σαλώμη του Όσκαρ Γουάιλντ. Κατό­πιν συνεργάστηκε με διάφορους θιά­σους (μεταξύ των οποίων του θιάσου «των Νέων», της Κυβέλης, της Κοτο­πούλη, του Βεάκη κ.ά.) με τους οποί­ους ερμήνευσε μια μεγάλη ποικιλία ρόλων κάθε θεατρικού είδους, από το ψυχολογικό δράμα ως την επιθεώρη­ση. Προσελήφθη στον θίασο του Εθνικού Θεάτρου με την ίδρυσή του και ερμήνευσε μεγάλους ρόλους του κλασικού δραματολογίου, του νεώτε­ρου ελληνικού και ξένου θεάτρου. Σημαντική στάθηκε η συμβολή της στην αναβίωση του αρχαίου δράμα­τος. Υποδύθηκε την Κλυταιμνήστρα (με την Κατίνα Παξινού στον επώνυμο ρόλο) στην ιστορική παράσταση της Ηλέκτρας του Σοφοκλέους, σε σκη­νοθεσία Δ. Ροντήρη, στο Ηρώδειο το 1936 και στην Επίδαυρο το 1938. Κατά την διάρκεια της Κατοχής πρωταγω­νίστησε στις παραστάσεις της Ιφιγε­νείας εν Ταύροις (σκηνοθεσία T. Μουζενίδη, 1941) και της Εκάβης (σκηνοθεσία Σ. Καραντινού, 1943­-1944) που ανέβηκαν στην αίθουσα του Εθνικού Θεάτρου. Η ερμηνεία της ως Εκάβης συγκλόνισε το κοινό με την ένταση του πάθους. Η Έλσα Βεργή έλεγε αργότερα ότι «Η Εκάβη της Παπαδάκη ήταν το σύμβολο μιας ολόκληρης φυλής στο πρόσωπο μιας μάνας», ενώ για την παράσταση αυτή ο Άγγελος Σικελιανός έγραψε ένα σημαντικό άρθρο στο Ελεύθερο Βήμα (30 Δεκεμβρίου 1943).

Η Παπαδάκη δολοφονήθηκε τον Δεκέμβριο του 1944 από μέλη του ΕΛΑΣ, τα οποία λίγο αργότερα κατα­δικάστηκαν και εκτελέστηκαν με από­φαση έκτακτου στρατοδικείου του ΕΛΑΣ. 

ΠΑΠΥΡΟΣ

Για την Ελένη Παπαδάκη δες και εδώ

Νίκος Γκατζογιάννης, Ελένη

Ο Νίκος Γκατζογιάννης γεννήθηκε το 1939 στον Λιά (πρώην "Λειάς"),χωριό του δήμου Φιλιατών Θεσπρωτίας και το 1949 διέφυγε στις ΗΠΑ με τις τρεις αδελφές του, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Η μητέρα του Ελένη Γκατζογιάννη εκτελέστηκε από δικαστήριο του ΔΣΕ αφού κατηγορήθηκε για την οργάνωση φυγάδευσης των τεσσάρων παιδιών της και συγγενών της,ενάντια στη τότε πολιτική του ΔΣΕ.
Σπούδασε με υποτροφία στη Σχολή Δημόσιας Επικοινωνίας του πανεπιστημίου της Βοστόνης. Το 1964 πήρε μεταπτυχιακό τίτλο από το πανεπιστήμιο Κολούμπια και ξεκίνησε τη δημοσιογραφια από το πρακτορείο Associated Press και τις εφημερίδες The Boston Herald Traveller, The Wall Street Journal και The New York Times.Έγραψε τρία βιβλία για το οργανωμένο έγκλημα και δύο μυθιστορήματα. Του απονεμήθηκαν τα βραβεία Hearst, Page One Award της Newspaper Guild και Sigma Delta Chi.  Το 1983 έγραψε βιβλίο για τα γεγονότα της εκτέλεσης της μητέρας του με τον τίτλο "Ελένη". Το βιβλίο έτυχε διεθνούς αναγνώρισης, όμως στην Ελλάδα συνάντησε σκληρές αντιδράσεις, ενώ ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου δεν έδωσε άδεια για τα γυρίσματα σε ταινία.
Η "Ελένη" μεταφράστηκε σε είκοσι έξι γλώσσες, προτάθηκε για καλύτερη βιογραφία από την Εθνική Ένωση Βιβλιοκριτικών και έλαβε το βραβείο Heinemann ως το καλύτερο βιβλίο του 1984, από τη Βασιλική Λογοτεχνική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας, το 1985 μεταφέρθηκε στον κινηματογραφο με πρωταγωνιστές τους Τζον Μάλκοβιτς και Κέιτ Νέλιγκαν. Στην πρεμιέρα στους ελληνικούς κινηματογράφους στις 20 Μαρτίου 1984, κομμουνιστές και άλλοι αριστεροί συγκεντρώθηκαν έξω από τους κινηματογράφους και προσπάθησαν να εμποδίσουν την είσοδο των θεατών. Μερικοί προσπάθησαν να εμποδίσουν την προβολή μπλοκάροντας τις μηχανές προβολής και ακόμα σκίζοντας τις οθόνες.Η ταινία χαρακτηρίστηκε από αριστερές παρατάξεις ως «αντικομμουνιστική», «προπαγανδιστική» και «κράχτης της χρεοκοπημένης εθνικοφροσύνης». Ειδικότερα το ΚΚΕ εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση, με την οποία καλούσε τους ψηφοφόρους του να εναντιωθούν στην προβολή της «Ελένης». Η ανακοίνωση της ΚΝΕ, δημοσιευμένη στην εφημερίδα «Τα Νέα» Έξω από τους κινηματογράφους ομάδες νέων άρχισαν να μοιράζουν φέιγ βολάν και να φωνάζουν συνθήματα κατά της ταινίας, χαρακτηρίζοντάς τη φασιστική. Μάλιστα σημειώθηκαν και προπηλακισμοί αιθουσαρχών και θεατών, πράγμα που οδήγησε τελικά στη διακοπή της προβολής της στους κινηματογράφους της επαρχίας.
Είναι μέλος του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού ενώ το 1988 τιμήθηκε από τον πατριάρχη Βαρθολομαίο με τη διάκριση του Άρχοντα, Διδάσκαλου του Γένους.
Έχει υπάρξει πρόεδρος της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας

Πηγή: Βικιπαίδεια

 

Κάντε λήψη του βιβλίου πατώντας εδώ

 

Ένα δείγμα της αερικής αντίδρασης κατά του βιβλίου θα βρείτε εδώ

 

Δείτε την ταινία εδώ